W powstawaniu wrzodów żołądka uczestniczy wiele mechanizmów. Jednym z decydujących patogenetycznych czynników jest agresywność enzymu zwanego pepsyną pochodzącego z komórek głównych żołądka wobec jego uszkodzonej  błony śluzowej pozostającej w kwaśnym środowisku ( kwas solny z komórek okładzinowych).  Zniszczenie przez kwas solny ochronnej warstwy śluzu, powoduje dalsze trawienie fragmentów błony śluzowej, co prowadzi do powierzchownego ubytku zwanego nadżerką.

Przy jednorazowym spożyciu alkoholu, pojawia się w błonie śluzowej żołądka mała nadżerka, która jednak goi się w przeciągu kilkunastu godzin. Jeżeli jednak towarzyszy temu przewlekły stan zapalny błony śluzowej lub długotrwałe działanie substancji drażniących ( kawa, alkohol, leki pochodne kwasu salicylowego, fenylobutazonu i innych leków przeciwreumatycznych) to pry współistnieniu zaburzeń ukrwienia dochodzi do powstania głębszych uszkodzeń i powstania niszy wrzodowej.

Wrzody żołądka występują u około 10-15% populacji. Jest to ubytek błony śluzowej jako rezultat zachwiania równowagi między wzrostem ilości kwasu solnego, pepsyny, wstecznego zarzucania żółci oraz u niektórych osób wzmożonej aktywności bakterii Helicobacter pyroli. Wrzody żołądka pojawiają się przeważnie na krzywiźnie mniejszej żołądka oraz w części przedodzwiernikowej

Objawy w chorobie wrzodowej dwunastnicy to przede wszystkim sezonowość choroby – głównie jesienią i wiosną. Występują również bóle głodowe występujące 2-3 godziny po jedzeniu lub nad ranem. Bóle te ustępują po zjedzeniu posiłku lub po wymiotach. Z upływem czasu i stopniowym bliznowaceniem opuszki dwunastnicy, objawy mogą ulec zmianie. Sezonowość choroby zanika i pojawiają się wzdęcia, przelewanie i kurczenie w jamie brzusznej, zgaga, niesmak, zaparcia, biegunki.

Najczęstsze objawy kliniczne wrzodów żołądka to zgaga, bóle w nadbrzuszu po posiłku, bolesność uciskowa w nadbrzuszu, wymioty po obfitszych posiłkach.

Diagnostyka choroby wrzodowej żołądka i polega na przeprowadzeniu wywiadu oraz prześwietlenie lub zdjęcie rtg górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz wykonanie wziernikowania (gastroskopii) górnego odcinka przewodu pokarmowego wraz z pobraniem wycinków. W rozpoznaniu różnicowym bierze się pod uwagę zapalenie przełyku ( zwrotne) i żołądka, przepuklinę rozworu przełykowego, wrzód dwunastnicy oraz raka żołądka.

W chorobie wrzodowej dwunastnicy rozpoznanie polega na badaniu gastroskopowym, badaniu radiologicznym oraz oznaczeniu poziomu gastryny jak również badaniu w kierunku Helicobacter pyroli.

Leczenie

Dieta:

Jest podstawowym elementem leczenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Dieta powinna być oczyszczająca, półpłynna i lekko strawna. Produkty w diecie należy dobierać w ten sposób aby nie powodowały nadmiernego wydzielania kwasu żołądkowego i nie zalegały długo w żołądku.

Pozytywny wpływ na zdolność błony śluzowej dwunastnicy do obrony przed czynnikami uszkadzającymi, takimi jak: alkohol, kwasy żółciowe, niektóre leki ma kwas linolowy. Kwas linolowy to jeden z Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych należący do grupy omega-6. Ich głównym źródłem są produkty pochodzenia roślinnego, a w tym przede wszystkim: olej słonecznikowy, lniany, krokoszowy, a ponadto: orzechy laskowe oraz pestki winogron. W trakcie zaostrzeń choroby z diety należy wykluczyć pokarmy ciężkostrawne, wzdymające, długo zalegające w żołądku tj.: wywary jarzynowe, gotowane na mięsie lub podrobach, wędzone produkty i marynaty. Bezwzględnie należy wykluczyć smażenie i pieczenie na tłuszczu jako jedną z metod obróbki termicznej. Warzywa i owoce zaleca się w postaci gotowanych przecierów i rozcieńczonych soków. Warzywa również podaje się z wody – ugotowane lub ewentualnie blanszowane, zawsze w postaci rozdrobnionej. Nie należy spożywać ich w postaci surówek grubo startych, sałatek z majonezem i musztardą, warzyw marynowanych i solonych. Doniesienia z ostatnich lat sugerują, że dieta wysokobłonnikowa może być jednym z czynników wpływających na zmniejszoną nawrotowość choroby wrzodowej. Spożywanie włókna pochodzącego z roślin strączkowych jest najefektywniejsze z punktu widzenia obniżenia ryzyka jej wystąpienia. Jednak osoby będące w fazie zaostrzenia objawów choroby mogą odczuwać dyskomfort po spożyciu tych roślin.

Zalecana ilość błonnika pokarmowego w diecie łatwostrawnej wynosi do 25 g/dobę i można zredukować lub uczynić go mniej drażniącym przez:

  • – dobór delikatnych warzyw i dojrzałych owoców,
  • – obieranie,
  • –  gotowanie,
  • –  przecieranie przez sito i miksowanie warzyw i owoców,
  • –  podawanie przecierów i soków,
  • –  stosowanie oczyszczonych produktów zbożowych.

Niewskazane są ostre przyprawy takie jak: pieprz, musztarda, ocet, chili, papryka, curry, ziele angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowa, gorczyca. Zaleca się natomiast: cukier, pietruszkę, zielony koper, majeranek, rzeżuchę, melisę.

W celu ograniczenia niekorzystnych skutków działania na błonę śluzową przewodu pokarmowego wydzielanego przez komórki okładzinowe żołądka kwasu solnego zaleca się spożywanie posiłków 5-6 razy dziennie, co 2-3 godziny, niewielkich objętościowo. Każdy posiłek powoduje neutralizację kwaśnej treści żołądka na około godzinę.

Produkty zalecane i przeciwwskazane w chorobie wrzodowej żołądka przedstawia poniższa tabela.

PRZECIWSKAZANE ZALECANE
Alkohol

Mocne kakao

Płynna czekolada

Mocna kawa

Wody gazowane

Kawa zbożowa

Herbaty ziołowe

Herbaty owocowe

Soki warzywne

Wody niegazowane

Zupy na wywarach mięsnych, kostnych, grzybowych

Zasmażane

Zupy z warzyw kapustnych, strączkowych

Rosoły, buliony

Łazanki

Nasiona roślin strączkowych

Jaja gotowane na twardo

Groszek ptysiowy

Zupa jarzynowa

Zupa ziemniaczana

Zupa owocowa

Krupnik

Kasza jęczmienna

Kasza jaglana

Kasza orkiszowa

Chleb pszenny

Tłuste wędliny

Konserwy, salceson, pasztetowa

Smalec,

Tłuste żółte sery i pleśniowe

Serek topiony

Chudy twaróg

Chleb żytni na zakwasie

Frytki

Placki ziemniaczane

Kotlety

Smażone ziemniaki

Pasztet z selera

Kaszotto

Warzywa kapustne

Cebula

Czosnek

Por

Ogórki

Suche nasiona roślin strączkowych

Rzodkiewka

Kalarepa

Gruszki

Daktyle

Czereśnie

Marchew

Dynia

Kabaczki

Pietruszka

Patisony

Seler

Pomidory

Jagody

Winogrona

Owoce cytrusowe

Brzoskwinie

Morele

Banany

Jabłka

Wrzody żołądka i wrzody dwunastnicy mogą prowadzić do poważnych powikłań. Wrzód może spowodować krwotok lub przewlekłe krwawienie i w konsekwencji niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza. Bliznowacenie okolicy połączenia żołądkowo- dwunastniczego może prowadzić do niedrożności mechanicznej,uniemożliwiając przesuwanie się treści pokarmowej do dalszych odcinków przewodu pokarmowego.

Przykładowy jadłospis w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Śniadanie:

  • Herbata ziołowa
  • Kasza jaglana z owocami

II śniadanie:

  • Banan

Obiad:

  • Warzywa pieczone w piekarniku
  • Kasza gryczana
  • Fasolka szparagowa

Podwieczorek:

  • Mus jabłkowy

Kolacja:

  • Chleb żytni z serem twarogowym.
  • Pomidor
  • Herbata ziołowa

Leczenie ziołami

W chorobie wrzodowej dwunastnicy zaleca się takie zioła jak: korzeń arcydzięgla, korzeń mniszka, korzeń prawoślazu, korzeń kozłka, porost islandzki, korzeń lukrecji, ziele drapacza, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, kwiat ślazu.

Siemię lniane (Semen Lini)

  • 1 łyżkę siemienia lnianego
  • 1 szklanka wody

Zalać siemię lniane ciepłą wodą i pozostawić do naciągnięcia na 30 minut. Pić 4-5 razy dziennie między posiłkami po ½ szklanki. Do każdej porcji dodać 5-10 kropli nalewki miętowej

Gorczyca biała (Semen Sinapis albae)

  • 5 gram nasion gorczycy
  • 1 szklanka wody

Zalać nasiona wrzącą woda i odstawić na 15 minut. Pić 4 x dziennie po ½ szklanki między posiłkami oraz przyjmować jednocześnie Calcium carbonicum 4 x dziennie po 1 łyżce.

Mieszanka 1

Mieszanka ma działanie przeciwzapalne, osłaniające i przeciwskurczowe

 Rp.

  • Rhizoma Tormentillae (Kłącze pięciornika) 50 g
  • Herba Bursae pastoris (Ziele Tasznika) 50 g
  • Herba Millefolii (Ziele krwawnika) 50 g
  • Radix Althaeae (Korzeń Prawoślazu) 50 g
  • Folium Farfarae (Liść Podbiału) 50 g
  • Radix Valerianae (Korzeń kozłka lekarskiego) 50 g
  • Folium Mellisae (Liść melisy) 50 g
  • Flos Lavandulae (Kwiat lawendy) 50 g
  • Radix Taraxaci (Korzeń mniszka lekarskiego) 50 g
  • Folium Urticae (Liść pokrzywy) 50 g
  • Herba Anserinae (Ziele pięciornika gęsiego) 50 g

M.f. spices

D.S. 1 łyżkę stołową mieszanki ziołowej zalać 1 szklanką wrzącej wody. Zostawić do wystygnięcia pod przykryciem na około 2-3 godziny. Odcedzić. Pić 3 x dziennie po jednej szklance, na 20 minut przed posiłkiem. Przed wypiciem podgrzać.

Mieszanka 2

Mieszanka stosowana w chorobie wrzodowej dwunastnicy. Działa osłaniająco, przeciwzapalnie, przeciwkurczowo. Pobudza nieznacznie perystaltykę jelit.

UWAGA! W skład mieszanki wchodzi korzeń lukrecji (Radix Glycyrrhizae) Przeciwskazaniem dla używania korzenia lukrecji są schorzenia wątroby z zastojem żółci, marskość wątroby, nadciśnienie, hipokaliemia, ciężka niewydolnośc nerek, ciąża. U osób w podeszłym wieku, z niewydolnością krążenia, po przebytym zawale, miażdżycowym uszkodzeniem mięśnia sercowego oraz z nadciśnieniem tętniczym należy wykluczyć całkowicie używania korzenia lukrecji. Objawem niepożądanym stosowania korzenia z lukrecji jest zatrzymanie w organizmie jonów sodu a wtórnie wody. Przy niekontrolowanym użyciu zwłaszcza wyciągów i przekroczeniu dawki, może zwiększyć się ciśnienie tętnicze krwi, pojawić się duszności, obrzęki i inne objawy niewydolności krążenia.

  • Rp.
  • Radix Angelicae (Korzeń arcydzięgla)                                                  50 g
  • Radix Taraxaci (Korzeń mniszka lekarskiego)                                    50 g
  • Folium Farfarae (Liść podbiału)                                                            50 g
  • Radix Althaeae (Korzeń prawoślazu)                                                   50 g
  • Lihen islandicus (Porost islandzki)                                                        50 g
  • Radix Glycyrrhizae (Korzeń lukrecji)                                                    50 g
  • Herba Cinici benedicti (Ziele drapacza lekarskiego)                         50 g
  • Anthodium Chamomillae (Koszyczek rumianku)                              50 g
  • Herba Hyperici (Ziele dziurawca)                                                          50 g
  • Flos Malvae (Kwiat ślazu dzikiego)                                                       50 g
  • M.f. spcies

D.S. Zioła dokładnie ze sobą wymieszać. 1 łyżkę mieszanki zalać 1 szklanką wrzącej wody i zostawić pod przykryciem do wystygnięcia. Pić 3 razy dziennie 1 szklankę na 20 minut przed posiłkiem. Mieszankę pić po podgrzaniu.

Mieszanka 3

Rp.

  • Sem. Lini  (Siemię lniane)                                                50 g
  • Herb. Chelidonii ( Glistnik jaskółcze ziele)                   20 g
  • Fol. Melisae (Liście melisy)                                             20 g
  • Fol. Menthae pip. (Liść mięty pieprzowej)                  20 g
  • Rad. Valerianae ( Korzeń kozłka lekarskiego)            20 g

M.f.  spacies

D.S.  Napar z ziół na szklankę wody. Pić 5 x dziennie po 2 łyżki stołowe

Mieszanka 4

Rp.

  • Lichenis island. (Porost islandzki)                               20 g
  • Sem. Lini ( Siemię lniane)                                              20g
  • Herb. Millefolii (Ziele krwawnika)                               20 g
  • Fol. Urticae (Liść pokrzywy)                                         20 g
  • M.f. species

D.S. Napar z ziół na szklankę wody 4 razy dziennie po pół szklanki odwaru.

Dobre działanie terapeutyczne daje również przyjmowanie propolisu w kroplach na wywarze z siemienia lnianego.

Inne preparaty:

Gastrochol (1 kapsułka 3 x dziennie). Stosować po opanowaniu ostrego okresu choroby, zwłaszcza przy współistnieniu schorzeń dróg żółciowych, stanów zapalnych żołądka i jelit, w zaparciach.

Gastrogran (łyżeczką granulatu w ½ szklanki wody 3 razy dziennie między posiłkami, zwłaszcza w leczeniu wrzodu żołądka).

Scopolan –  po 1-2 drażetek 3 x dziennie, pół godziny przed posiłkami

Bellergot – po 1 drażetce 3 x dziennie przed posiłkami

copyright by Nina Bojarska